Alternatieve gitaarstemmingen

Alternatieve gitaarstemmingen: drop, open en modale stemmingen

De meeste gitaristen spelen hun hele leven in de standaardstemming: E-A-D-G-B-E, van de dikste tot de dunste snaar. Maar je gitaar kan veel meer. Door een of meer snaren anders te stemmen, open je een wereld aan nieuwe klanken, akkoorden en speelgemak. Tijd om je gitaar open te breken: we lopen de belangrijkste alternatieve gitaarstemmingen langs, van drop tot open en modaal, telkens met de exacte snaarstemming en waarvoor je ze gebruikt.

Wat zijn alternatieve gitaarstemmingen?

Een alternatieve gitaarstemming is simpelweg elke stemming die afwijkt van de standaard E-A-D-G-B-E. Je verandert de toonhoogte van een of meer snaren, waardoor dezelfde vingerzettingen ineens heel andere akkoorden en klanken opleveren.

Waarom je dat zou doen? Grofweg om drie redenen. Sommige stemmingen maken bepaalde akkoorden of riffs veel makkelijker te spelen. Andere geven je gitaar een vollere of zwaardere klank. En weer andere zorgen voor een unieke, herkenbare sfeer die je in de standaardstemming simpelweg niet krijgt. Welke stemming je kiest, hangt dus af van wat je wilt spelen.

Drop-stemmingen: makkelijke power chords en een zwaardere sound

Bij een drop-stemming laat je meestal alleen je laagste snaar zakken. De bekendste is Drop D: je stemt de lage E een hele toon omlaag naar D, zodat je stemming D-A-D-G-B-E wordt.

Dat ene lagere snaartje verandert veel. Je laagste drie snaren vormen nu samen een power chord die je met één vinger dwars over de snaren speelt, in plaats van met drie vingers. Daardoor schuif je razendsnel van de ene power chord naar de andere, precies waarom rock en metal dol zijn op Drop D. Bovendien krijg je er een diepere, vollere bodem bij. Denk aan Harvest Moon van Neil Young of Heart-Shaped Box van Nirvana.

Wil je nog zwaarder, dan stem je vanuit Drop D alles nog een hele toon lager naar Drop C (C-G-C-F-A-D). Populair in stevige metal, maar let op: hoe lager je stemt, hoe slapper je snaren worden. Dikkere snaren helpen dan om de spanning en de klank strak te houden.

Open stemmingen: een akkoord door al je snaren

Bij een open stemming stem je je snaren zo dat ze samen, zonder dat je een vinger op de hals legt, al een compleet akkoord vormen. Sla je alle open snaren aan, dan hoor je meteen een akkoord. Dat maakt open stemmingen ideaal voor slidegitaar en fingerpicking, want met één vinger of een slide dwars over een fret speel je al een heel akkoord.

De bekendste zijn:

• Open D (D-A-D-F#-A-D): open aangeslagen hoor je een D-majeurakkoord. Warm en resonant, veel gebruikt in folk, blues en slidewerk (Joni Mitchell, Bob Dylan).
• Open G (D-G-D-G-B-D): levert een G-majeurakkoord. Het handelsmerk van Keith Richards van de Rolling Stones, denk aan Start Me Up en Brown Sugar.
• Open E (E-B-E-G#-B-E): dezelfde akkoordvorm als Open D, maar hoger. Geliefd bij blues-slidegitaristen zoals Duane Allman.

Let op één ding: Open E en Open D geven hetzelfde akkoord, maar bij Open E stem je snaren juist omhoog, wat extra spanning op je hals en snaren zet. Wil je die klank veilig proberen, begin dan met Open D, dat je juist omlaag stemt.

Modale stemming: DADGAD, de zwevende folk-klank

DADGAD (D-A-D-G-A-D) is misschien wel de meest magische alternatieve stemming. Anders dan een open stemming vormt DADGAD geen gewoon majeur- of mineurakkoord, maar een open, zwevende klank die noch echt vrolijk noch echt droevig is. Dat noemen we een modale stemming.

Precies die sfeer maakt DADGAD populair in Ierse en Keltische folk, en je hoort 'm ook in rocknummers als Kashmir van Led Zeppelin. Doordat er veel open snaren blijven meeklinken, krijg je met simpele vingerzettingen al een rijk, dromerig geluid. Ideaal om in te improviseren.

Zo stem je veilig om

Voordat je gaat experimenteren, een paar praktische tips zodat je je snaren en je gitaar niet beschadigt.

• Stem liever omlaag dan omhoog. Lagere stemmingen zetten minder spanning op je hals en snaren. Moet je omhoog stemmen (zoals bij Open E), doe dat dan voorzichtig en niet te ver.
• Gebruik een stemapparaat. Alternatieve stemmingen op het gehoor vinden is lastig, terwijl een chromatisch stemapparaat of stem-app je precies de goede toon wijst.
• Denk aan je snaardikte. Stem je vaak laag, dan worden dunne snaren slap en gaan ze rammelen. Zwaardere gitaarsnaren houden de spanning en de klank strak.
• Check je intonatie. Na een grote stemwijziging kan je gitaar hoger op de hals iets valser klinken. Vaak herstelt dat zich als je terugstemt, maar houd het in de gaten.

En vergeet niet: je kunt altijd terug naar de vertrouwde standaardstemming. Weet je niet zeker hoe je je gitaar stemt in de basis? Dan kun je daar mooi beginnen.

Waar begin je?

Overweldigd door alle opties? Begin met Drop D. Je verandert maar één snaar, het is makkelijk te controleren (je nieuwe lage D moet precies een octaaf onder je open D-snaar klinken), en je merkt meteen hoe leuk power chords worden. Bevalt dat, dan is Open G of DADGAD een mooie volgende stap.

Het mooiste is dat elke nieuwe stemming je op andere ideeën brengt en je gitaar weer als een nieuw instrument laat voelen. Wil je gestructureerd leren spelen en het meeste uit die stemmingen halen? Bij de Online Muziek Academie kun je in je eigen tempo gitaar leren spelen met persoonlijke muziekles, zodat je niet alleen omstemt maar er ook echt muziek mee maakt.